De toekomst van bibliotheken

22 feb

INZICHT 11 CULTUURBESTEL & PUBLIEKE WAARDE 4 MIN LEESTIJD

Voor mij was de bibliotheek in Mook de plek waar ik kennismaakte met Dribbel, de markante bewoners van de Petteflet, Mathilda, GVR, Olle en vele andere wonderlijke verschijningen. Het was de sleutel tot een fantasiewereld waar ik zonder bibliotheek geen toegang toe had. Maar de bieb was ook praktisch: ik las er hoe ik met mijn konijn om moest gaan in Hart voor Dieren en ontwikkelde er muziekkennis via OOR. Later werd het mijn toegang tot "het internet", en de bibliotheek mijn virtuele postbus waar ik e-mailvriendschappen met Placebo- en Garbage-fans onderhield.

Die herinnering is precies waarom ik in 2021 ja zei toen Probiblio me vroeg aan te sluiten bij een denktank voor de bibliotheek van de toekomst. Samen met Dick van Dijk, Sara Korving, Safiya Lal Mohamed, Christina Moreno, Deborah Nas en Lara Nuberg dachten we in vijf sessies na over hoe de bibliotheek er in 2040 uit zou kunnen zien. Niet vanuit nostalgie, maar vanuit de vraag: welke functie vervulde de bibliotheek voor mij, en hoe vertaalt die zich naar een generatie die opgroeit met een heel andere toegang tot informatie, fantasie en gemeenschap?

Van herinnering naar Groeimanifest

Wat bij mij begon als fantasiewereld en praktische vraagbaak, was voor de denktank de kern van de opgave: de bibliotheek als plek voor vaardighedenontwikkeling, actief burgerschap en aansluiting bij vergrijzing, diversiteit en digitalisering. Dat werk resulteerde in het Groeimanifest "Een bibliotheek in 2040" — een manifest dat de noodzaak van verandering onderbouwt, niet als dreiging maar als kans.

Van manifest naar toolkit

Een manifest verandert niets zolang niemand ermee aan de slag kan. Daarom ontwikkelde ik in 2023 vervolgens, opnieuw voor Probiblio, de praktische toolkit die bibliotheekteams zelfstandig laat werken aan hun eigen vertaling van dat manifest: vier sessies, van trendanalyse tot organisatieontwikkeling, zonder dat er een externe begeleider bij hoeft te staan. Meer over die toolkit lees je hier.

De bibliotheek die mij toegang gaf tot Dribbel en tot mijn eerste e-mailvriendschappen, moet dat ook voor de volgende generatie kunnen blijven doen. Alleen ziet die toegang er in 2040 gegarandeerd anders uit dan in de jaren negentig in Mook.

Dit alles heb ik volgens mij niet gedeeld in het gesprek dat ik op een vroege dinsdagochtend in oktober had met Maarten Westerveen dat via de volgende link te beluisteren is: Probiblio podcast - 27 oktober 2021, Bibliotheek Utrecht. Maarten van Westerveen in gesprek met Roy Cremers.